Try it out
De waarheidsvriend

Dat is de titel van een lijvig en diepzinnig boek van de hand van de internationaal bekende, anglicaanse evangelical John R .W. Stott, emeritus rector van All Souls (Londen) en directeur van Christian Impact.
Het boek is in één adem uit te lezen, al telt het 445 bladzijden. Voor wie zich echter de moeite getroost om er zich in te verdiepen, is het - na lezing - bepaald geen vraag meer, of de auteur er goed aan gedaan heeft om zo uitvoerig bezig te zijn met het onderwerp van de heilsbetekenis van Christus' kruis, Zijn plaatsvervangend lijden en sterven.

Hoogst actueel
In indrukwekkende betogen laat hij de vele theologieën over de betekenis van het kruis van Christus, in de loop der eeuwen te berde gebracht, de revue passeren. Wat is daarop immers al niet afgekomen? Reeds vanaf het begin van de christelijke jaartelling in de Middeleeuwen o.a. van de kant van Abelardus (1142) met zijn eenzijdige nadruk op de subjectieve (morele) invloed van het kruis en in later tijd vanwege de Socinianen (onze belijdenisgeschriften waarschuwen hier uitdrukkelijk tegen).
Trouwens wie moet bij dit alles ook niet denken aan wat ons in de laatste decennia van onze eigen tijd van verschijnende kanten is voorgeschoteld? Door de hervormde emeritus hoogleraar P. Smits die stelde, dat zijn persoonlijke zondeschuld niet overdraagbaar was op een Ander. Door de gereformeerde studentenpredikant H. Wiersinga met zijn alternatieve verzoeningsleer. En onlangs nog weer in uitlatingen van de Kamper hoogleraar C. J. den Heyer.
De God van de Bijbel Die de wereld met Zichzelf verzoent en aan Zijn heilig recht laat voldoen door het bloed van Zijn eigen Zoon, is al te vaak van wreedheid beschuldigd (een God die bloed wil zien).
Terecht schrijft Stott daarom: 'Het onderscheid tussen een "objectief" en een "subjectief" verstaan van de verzoening moet in iedere generatie duidelijk worden gemaakt' (blz. 9).
Welnu, dat doet hij dan ook. Vanuit het onweerlegbare getuigenis van de Schrift, verwijzend naar o,.a. de offers van het Oude Testament, naar Jes. 53; naar Mark. 10:10-45; Rom. 4:25; 1 Kor 15:3, enz.

Een onopgeefbaar geloofsgoed
De klassieke belijdenis van verzoening door voldoening is naar de Schriften. Het is echter ook voor het geloof een onopgeefbaar geloofsgoed. In dertien hoofdstukken (over de centrale plaats, het hart, het resultaat van en het leven onder het kruis) laat Stott ons dit zien. En hij doet dat uiterst evenwichtig en nauwkeurig luisterend naar de vele stemmen die in de 'loop van de kerkgeschiedenis op dit punt :Zijn gehoord. Zijn boek getuigt van een enorme belezenheid.
Waar het vandaan komt, dat er zo vaak op het klare Schriftgetuigenis en het centrale geloofsfeit van verzoening door voldoening is afgegeven? Stott wijst ons op de trots van het mensenhart dat niet op kosten van een Ander zalig wil worden en op het gemis aan besef van Gods persoonlijke heiligheid en toom. De diepste kwaal ligt in een verkeerd Godsgeloof.
Wie echter de strafwaardigheid van zijn zonde als opstand tegen het hoogste gezag, tegen Gods wet (als uitdrukking van Gods wezen) inleeft, leert 'de toegang tot God, die Christus voor ons tot stand gebracht heeft "pas op juiste waarde te schatten'. We 'moeten ' eerst Gods ontoegankelijkheid voor zondaren zijn gaan inzien' (p. 121). Dan is de verzoening door Christus' bloedstorting geen vanzelfsprekendheid meer, maar één en al wonder en dat voor altijd. Michael Green schreef: 'Het feit dat we nog steeds zondaren zijn, iedere dag opnieuw totaal afhankelijk van Gods onverdiende genade, ontgroeien we nooit' (p. 302).
Dit maakt ook het blijvende hart van de prediking uit. En van onze erediensten: 'Vrijmoedigheid, liefde en blijdschap zijn niet slechts persoonlijke en innerlijke ervaringen, maar ook moeten onze erediensten erdoor gekenmerkt worden' (p. 285).

Het lijden
Dit alles en nog veel meer wordt ons ge boden in het rijke boek van John Stott. Bijzonder ben ik getroffen door wat hij ons in het slotgedeelte van zijn boek voorhoudt.
Heel ingrijpend wordt hier geschreven over het lijden, het leven onder het kruis. Ontroerende voorbeelden worden aangehaald van lijdende christenen en van het lijden van het joodse volk (Elie Wiesel). Lijden bij hoger licht gezien, is 'iets creatiefs'. Het levert wat op. Dat is de diepe zin van 'kruisgemeente' te zijn. Meer wordt de gemeente van Christus nooit. Daarom past ons bijvoorbeeld in het werk van de Evangelieverbreiding ook in geen enkel opzicht triomfalisme.
Tegelijk roept het slotgedeelte van het boek van Stott bij mij ook wel bedenkin gen op. Niet omdat het probleem van het lijden hier met goedkope antwoorden uit 'de weg wordt geruimd, zoals bij de vrienden van Job. Het tegendeel is het geval. Ook volstaat Stott niet met een simpele verwijzing naar de macht van de satan als oorzaak van het lijden. Hij worstelt kennelijk met de vele voor ons onoplosbare waaroms van het Godsbestuur, zoals elke theologie na Auschwitz dat doet. Zelfs 'het kruis lost het probleem van het lijden niet op', schrijft hij. En hij voegt eraan toe: 'het kruis biedt 'wel het juiste perspectief van waaruit we het moeten bezien' (p. 366). Al onze 'waaroms' worden verslonden in Christus 'waarom' aan het vloekhout.
Dit alles lijkt me een gepast omgaan met de vragen, van het lijden.

Lijdt God ook?
Maar Stott gaat mijns inziens toch te ver, als hij het kruis ook wil. zien als 'lijden van God', of om het te zeggen met Dietrich Bonhoeffer: 'Alleen de lijdende God kan helpen' (p. 370). 'Op het kruis van Jezus wordt God Zelf gekruisigd' (p. 372).
Ik begrijp het verweer van Stott, tegen het aristotelisch Godsbegrip van een onbewogen god, de 'oneindige ijsberg van de metafysici' (p. 368) en ik deel zijn hartstochtelijk pleidooi voor de God van de Bijbel die de Bewogene is (door liefde, toorn, medelijden...). Toch spreekt m.i. de Bijbel niet over het lijden van God. Integendeel, God blijft er juist altijd –gelukkig- boven staan. Juist ook in het kruis van Golgotha. En Hij redt er de Zijnen op Zijn tijd ook heerlijk uit. Zie de opstanding van Christus uit de doden: ik geloof de wederopstanding des vleses.
Is dat voor Gods kinderen niet de hoop die al het leed verzacht, ook al wachten zij in hun doodsnood nog zo lang? Gods medelijden in Christus is hun troost in smarten. Maar dat Hij alle machten eeuwig de baas is, behoedt hen ervoor te denken, dat God Zelf met het lijden geen raad zou weten of dat Hij er slachtoffer van is of dat Hij er in vele gevallen ook niets aan kan veranderen. Aan een machteloze God heeft het geloof geen troost.
Het is daarom - dunkt mij - dat er in de eerste eeuwen van de kerkgeschiedenis gewaarschuwd is tegen de gedachte van het 'patropassianisme' (het lijden van de Vader) o.a. door Tertullianus in zijn bestrijding van Praxus die leerde, dat de Vader gekruisigd werd en in de zesde eeuw tegen het 'theopaschitisme' (het lijden van God). Terecht heeft het concilie van Chalcedon (451) dan ook beleden, dat Jezus twee naturen had, 'onvermengd en onveranderd' ongedeeld en ongescheiden'. Naar Zijn menselijke natuur heeft Hij geleden en Zijn Godheid ondersteunde Hem daarin. Ondanks dit punt van kritiek, ben ik hoogst dankbaar, dat het boek van Stott in een Nederlandse vertaling binnen bereik is van elke theologisch geïnteresseerde lezer(es) in Nederland.
Over de leer van de verzoening door voldoening is in ons kleine landje in het verleden echt wel in gereformeerde zin het één en ander geschreven. Laat deze stem uit de wereld van de 'evangelicals' dit geluid versterken. Daar hebben wij behoefte aan. Gelet op wat er zich ook in onze dagen aandient aan aanvallen op het hart van het Evangelie.

Aan de hand van de vele gespreksvragen, gegeven in de studiehandleiding aan het eind van het boek, kan er in gesprekskringen zinvil over dit trooststuk bij uitnemendheid, het kruis van Christus en de betekenis ervan in mijn leven.

Bennekom, C. den Boer

Bron: De waarheidsvriend 21 augustus 1997
Zoeken!
Uw klantgegevens
Welkom
U bent nog niet aangemeld:
Inloggen
Uw winkelwagentje
Leeg
Aanmelden voor de nieuwsbrief
 
 
Uitgeverij Novapres b.v. Krimweg 74 7351 AW Hoenderloo Postbus 18 7350 AA Hoenderloo
Tel:+31(0)55-5422584